วิธีปฐมพย าบาลหากโน ตะขาบกั ด เห็นผลดีหายเร็ วด้วย เก็บไว้เผื่อได้ใช้

ตะขาบกัด

วิธีปฐมพย าบาลหากโน ตะขาบกั ด เห็นผลดีหายเร็ วด้วย เก็บไว้เผื่อได้ใช้

ต ะขาบ เป็นสัตว์ที่หลาย คนก ลั ว แต่หลายคนก็หลงใหลในความสวยงามของสีสันและความลี้ลับของมัน แต่จะมีสักกี่คนที่รู้จักมัน วันนี้เรามาลองทำความรู้จักกับต ะขาบกันเถอะ

ตะขาบ (Centipede) จัดอยู่ในไฟลั่มอาร์โธพอด หรือสัตว์ขาข้อ อยู่ในชั้น Chilopoda เป็นสัตว์บกพบว่ามีถิ่นอาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมที่หลากหลายทั้งในเขตป่าร้อนชื้น, ทะเลทราย จนถึงเขตขั้วโลก

Centipede มาจากภาษาละตินคำว่า Centi ที่แปลว่า 100 กับคำว่า pes, pedis ที่แปลว่า เท้า เมื่อรวมกันจึงหมายถึง “100 เท้า”หรือเรียกให้สุภาพไปอีก คือ “100 บาทา”นั่นเอง

ลักษณะโดยทั่วไป

ตะขาบเป็นสัตว์ที่มีลำตัวเป็นปล้อง แต่ละปล้องมีขา 1 คู่ จำนวนปล้องมีตั้งแต่ 15-150 ป ล้อง จำนวนขาจึงมีถึง 30-300 ขา ซึ่งเป็นที่มาของคำว่า Centipede จำนวนคู่ของขาต ะขาบจะเป็นจำนวนคี่ เป็นส่วนสำคัญที่ใช้ในการจำแนกชนิดของตะขาบ ตะขาบมีส่วนหัวที่กลมและแบน มีหนวด 1 คู่ทำหน้าที่เป็นเหมือนเสาอากาศตรวจจับความเคลื่อนไหวและแรงสั่นสะเทือน ตะขาบมีการมองเห็นที่ไม่ดีนักบางชนิดมองไม่เห็นเลย มีขากรรไกรล่าง 1 คู่ และมีส่วนขากรรไกรบนหรือเขี้ยว 1 คู่ยื่นพ้นปากออกมา เขี้ยวพิ ษเชื่อมต่อกับต่อมพิ ษ เมื่อกัดเหยื่อจะปล่อยพิ ษออกมา ทำให้เหยื่อเจ็ บปว ด เป็นอัมพ าตหรือต า ยได้ ต่อจากส่วนหัวเป็นส่วนปล้องของลำตัว 15 ปล้องหรือมากกว่านั้น แต่ละปล้องมีขา 1 คู่ 2 ปล้องสุดท้ายจะมีขนาดเล็กและมีขาที่เล็กด้วย ถึงแม้มันจะมีขาเยอะแต่การเคลื่อนที่ของขาก็สัมพันธ์กัน ทำให้ตะขาบมีการเคลื่อนที่และเปลี่ยนทิศทางได้รวดเร็วมาก ด้านข้างของลำตัวในแต่ละปล้องจะมีรูเปิดใช้ในการตรวจจับความสั่นสะเทือนและตรวจจับความเคลื่อนไหวรอบตัว ปล้ องสุดท้ายประกอบด้วยหางซึ่งเปลี่ยนรูปมาจากขาคู่สุดท้าย บางครั้งก็เรียกว่า “ขาคู่สุดท้าย”ยื่นออกไปทางด้านหลัง ในต ะขาบบางชนิดจะมีส่วนของอวัยวะตรวจจับความสั่นสะเทือนอยู่ด้วย ปล้องสุดท้ายนี้ยังมีส่วนของอวัยวะเ พ ศ ของต ะขาบอยู่ด้วย

ตะขาบกัด

อาการเบื้องต้นหากโดนพิ ษของต ะขาบ

พิ ษของตะขาบมีสารที่ทำให้เกิ ดการอักเส บรุ นแร ง จะมีอาการป วดแสบป วดร้อน บ ว ม แดง อักเสบ ซึ่งหากมีอาการอักเสบมากจะทำให้เ ลื อ ดไม่ไปหล่อเลี้ยงบริเวณนั้น ส่งผลให้เนื้อต า ย อาจต้อง ตั ดทิ้ง
โดยปกติตะขาบจะหนีคนมากกว่า จะกัดคนก็เพราะตกใจหรือป้องกันตัว เมื่อถูกกัดจะพบรอยเขี้ยว 2 รอย ลักษณะเป็นจุดเ ลื อ ดออกตรงบริเวณที่ถูกกัด พิ ษของต ะขาบทำให้มีการอักเสบ ป วดบ วม แดงร้อน ชา เกิ ดอัมพาตตรงบริเวณที่ถูกกัด อาจเป็นแผลไหม้อยู่ 2-3 วัน

วิธีแก้พิ ษจากต ะขาบกัดด้วยสมุนไพร

เริ่มต้นด้วยการทำความสะอาดบาดแผลให้สะอาด จากนั้นจึงทานย าแก้ปວดตามเพื่อระงับอาการปວด แล้วจึงทำการรั กษ าด้วยสมุนไพร ซึ่งสมุนไพรที่นิยมนำมารั กษ ามีดังนี้

1. ต ะขาบบิน นำใบสดมาตำให้ละเอียด ผสมกับเหล้าหรือน้ำซาวข้าว จากนั้นกรองแยกน้ำกับกาก แล้วจึงนำน้ำมาทาบริเวณแผล นำกากที่เหลือมาพอกแ ผ ลทิ้งไว้ จะช่วยแก้พิ ษตะขาบและช่วยลดอาการบ ว มได้อีกด้วย

2. ตำลึง นำใบตำลึงมาตำให้ละเอียด แล้วนำไปผสมเหล้าขาว จากนั้นนำไปพอกแ ผ ลทิ้งไว้จะช่วยถอนพิ ษตะขาบได้อย่างดีเลยทีเดียว

3. ขิงแก่ นำขิงแก่มาตำให้ละเอียด จากนั้นนำไปผสมกับเหล้าขาว แล้วนำไปพอกทิ้งไว้บริเวณที่ถูกตะขาบกัด สามารถถอนพิ ษตะขาบและช่วยบรรเทาอาการป ว ดได้

ตะขาบกัด

วิธีการปฐมพย าบาลในเบื้องต้น

1. ทำการล้างแผลด้วยแอลกอฮอล์หรือน้ำย าล้างแผล และประคบด้วยน้ำแข็ง

2. อาจใช้แก้ป ว ดรับประทาน โดยควรหลีกเลี่ยงย าแก้ป ว ดที่มีฤnธิ์ในการกดประสาทรุ นแร ง

3. หากได้รับพิ ษมากหรือมีอาการป ว ดรุ นแร ง ให้รีบนำส่งแพทย์เพื่อทำการรั กษ าทันที

นอกจากนั้น มีรายงานการใช้สมุนไพรบางชนิดในการลดพิ ษ เช่น รางจืด น้ำมะนาว และย างมะละกอดิบที่สามารถลดพิ ษ และอาการป ว ดของพิ ษตะขาบได้

– สำหรับรางจืดอาจใช้ใบหรือลำต้นบดหรือฝนให้ละเอียดผสมน้ำเล็กน้อยประคบบาดแผล รวมถึงการต้มน้ำด่ืม ส่วนน้ำมะนาวควรใช้มะนาวพันธุ์ที่ให้รสเปรี้ยวจัด เพราะฤnธิ์ของกรดจะสามารถเปลี่ยนแปลงลักษณะของสารพิ ษได้

– ส่วนย างมะละกอเป็นสารที่มีคุณสมบัติเป็นเอนไซม์สามารถทำปฏิกิริย ากับพิ ษได้เช่นกันจึงนิยมนำมาถอน และบรรเทาอาการของพิ ษต่าง สำหรับการใช้ทั้งน้ำมะนาว และน้ำย างมะละกอให้ใช้ทาบริเวณแผลโดยตรงเท่านั้น

– การป้องกันพิ ษตะขาบ หลักการป้องกันพิ ษจากตะขาบที่สำคัญก็คือการระมัดร ะวังตัวจากตะขายนั่นเอง โดยเฉพาะการหยิบจับสิ่งของที่อยู่ในที่มิดมืด ในร่องในรูต่าง ที่อาจมีตะขาบอาศัยอยู่ รวมไปถึงการสวมใส่เสื้อผ้า รองเท้า หมวกหรือเครื่องสวมใส่ร่ า งกายต่าง ซึ่งต้องตรวจสอบก่อนทุกครั้งหากจะสวมใส่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเสื้อผ้าหรืออุปกรณ์สวมใส่ที่เก็บทิ้งไว้นาน

ในช่วงหน้าฝนหรือพื้นที่ที่มีน้ำท่วมขัง ควรต้องร ะวั งในเ รื่ อ งสัตว์ที่มีพิ ษเป็นพิเศษ เพราะหากฝนตกหนักมักจะทำให้สัตว์มีพิ ษเหล่านี้หนีน้ำขึ้นหาที่สูงเพื่อหลบอาศัย โดยเฉพาะตามบ้านเรือนไกล้น้ำ ซึ่งจำเป็นต้องเพิ่มความระมัดร ะวัง และสอดส่องเป็นพิเศษ

ตะขาบกัด

พิ ษแมงป่อง และการแก้พิ ษ

แมงป่อง (Scorpion ) จัดเป็นสัตว์มีพิ ษ ที่มีมากกว่า 1,000 ชนิด (species) สามารถพบได้ในทุกประเทศทั่วโลก แมงป่องเป็นสัตว์ที่หากินในตอนกลางคืน ส่วนกลางวันมักจะหลบซ่อนในที่มิดชิด เช่น ใต้กองไม้หรือตามรูในดิน การล่าของแมงป่องจะใช้ก้ามทั้งสองข้างในการจับเหยื่อ และคอยต่อสู้กับศัตรู โดยมีส่วนปลายของหางมีลักษณะคล้ายเข็ม ภายในจะมีรูเชื่อมต่อกับต่อมพิ ษไว้ป้องกันตนเองและล่าเหยื่อ โดยพิ ษจะถูกขับออกมาสู่เหยื่อขณะที่มีการใช้ปลายหางทิ่มแทงเหยื่อ การต่อยของแมงป่องในคนเราโดยส่วนมากจะมี อาการป วดบริเวณที่ถูกต่อยเท่า นั้นไม่ถือเป็นพิ ษอันตรายมาก

อาการของพิ ษ

พิ ษของแมงป่องมีทั้งแบบที่เป็นเอนไซม์ เช่น phospholipase A2, phosphoesterases, hyaluronidase มีผลในการทำในการทำลายเนื้อเยื่อ พิ ษแบบ neurotoxin มีฤnธิ์ต่อระบบประสาททำให้รู้สึกป ว ดชาในบริเวณที่ถูกต่อย แต่อาจมีอาการป วดมากน้อยขึ้นอยู่กับชนิดของพิ ษ โดยมีอาการโดยทั่วไป แบ่งตามระดับความรุ นแร ง ดังนี้

1. เกิ ดแผล บ ว มพองหรือเป็นตุ่มแดงบริเวณที่ถูกต่อย พร้อมกับอาการคัน ป วดตามมาหลังการต่อยครึ่งถึง1 ชั่ วโมง

2. บางชนิดมีพิ ษที่รุ นแร งเพิ่มขึ้นอาจทำให้เกิ ดอาการป วดแสบไปทั่วอวัยวะข้าง เคียงบริเวณจุดที่ต่อย ร่วมด้วยมีชีพจรเต้นเร็ว และความดันโลหิตสูงขึ้น

3. มีอาการผิดปกติของกล้ามเนื้อ เช่น กระกระตุก การชา เป็นต้น

4. ในส่วนของพิ ษแมงป่องชนิดร้ า ยแรงจะมีลักษณะแผลที่ถูกต่อยเหมือนข้างต้น ตามมาด้วยระบบการทำงานของร่ า งกายมีความผิดปกติ อาจมีอาการชัก และเสี ย ชีວิตตามมาหากรั กษ าไม่ทัน เช่น ในสายพันธุ์ Centruroides exilicauda ในสหรัฐอเมริก

การรั กษ าเบื้องต้น

– สำหรับผู้ป่ ว ยที่ถูกต่อยด้วยพิ ษในระดับ 1 และ2 จะสามารถหายเองในเวลาไม่กี่ชั่ วโมงแต่มักมีอาการป ว ดที่ต้องรั กษ า โดยการใช้น้ำแข็งประคบ การกินย าแก้ป วด โดยหลีก เ ลี่ ย งย าชนิด morphinederivatives ที่มีผลกดระบบประสาทส่วนกลาง

– สำหรับผู้ที่ได้รับพิ ษรุ นแร งในระดับ 3-4 ซึ่งจะมีอาการอย่างเห็นได้ชัดใน 5-6 ชั่ วโมงหลังถูกต่อย โดยให้ทำการประถมพย าบาลที่แผลโดยทั่วไป และให้รีบนำส่งโรงพย าบาลทันที

– ในบางท้องที่มีการใช้สมุนไพรเพื่อระงับอาการปວดได้ด้วย อาทิภูมิปัญญาชาวบ้านที่ใช้น้ำมะนาวทาแผลเพื่อลดอาการป วด การใช้ใบมะละกอขยี้ทาประคบแผล รวมถึงการใช้รางจืดบดขี้หรือตำผสมน้ำประคบรอยแผล ซึ่งพบว่ามีผู้ได้รับพิ ษที่ใช้สมุนไพรดังกล่าวมีอาการป ว ดน้อยลงอย่างเห็นได้ชัด

ขอขอบคุณที่มาจาก thaihealthlife